Bontekoestraat 3

Rijksmonument
Foto 1 / 6

De voormalige Rijks HBS werd in 1910-1911 gebouwd naar ontwerp van de rijksbouwmeester J.A.W. Vrijman. Het gebouw heeft een u-vormige plattegrond en de gevels zijn uitgevoerd in neorenaissance stijl. De voorgevel is symmetrisch van opzet met centraal de entree in een zogenaamd middenrisaliet. Boven de entree ziet u een rijk gedecoreerde boog met daarin het opschrift Rijks Hogere Burgerschool. Aan de beide uiteinden van de voorgevel zit wederom een risaliet met daarin een topgeveltje. De muren worden gesierd door prachtige kruiskozijnen en door beeldhouwwerk en band- en rolwerk van Franse kalksteen. Deze vormgeving is kenmerkend voor de neorenaissance.

In de hallen op de begane grond en eerste verdieping liggen granito vloeren. Een natuurstenen trap in de centrale hal geeft toegang tot de verdieping. De trap is voorzien van een groen geverfde balustrade met houten reling. In het trappenhuis zit een groot glas-in-lood-venster.

In de hal bij de oude hoofdingang hangt een plaquette voor de voormalige Rijks HBS-directeur J.D. Poll. Hij was directeur van 1934 tot 1945, en was tijdens de Tweede Wereldoorlog lid van het verzet. Na verraad door Anton van der Waals moest Poll onderduiken. Hij werd in juni 1944 gearresteerd, waarna hij naar Sachsenhausen werd getransporteerd. Op 21 april 1945 werd hij als vermist opgegeven, één dag voordat Dachau bevrijd werd. De plaquette in de school herinnert aan deze verzetsstrijder, bovendien is de J.D. Pollstraat naar hem vernoemd.


Tekst van de school zelf:

OSG West-Friesland

Oprichting

Op 29 november 1866 besloot de gemeenteraad Hoorn tot oprichting van een onderwijsinstituut dat haar lessen zou geven in het Oost-Indische huis in de Muntstraat in Hoorn. Zo begon de gemeentelijke Hoogere Burger School in 1868 met twintig leerlingen in de eerste en vier leerlingen in de tweede klas. Met ingang van 1 september 1908 werd de school overgenomen door het Rijk dat aan de Johan Messchaertstraat een nieuw schoolgebouw liet bouwen.

Oorlogsjaren

In 1939 werd het gebouw opgeëist voor de mobilisatie en na de capitulatie door de Duitse Wehrmacht in bezit genomen. De leerlingen werden ondergebracht in het gebouw waar eerst de Kamer van Koophandel zat, aan het Grote Oost. Ook de kaaspakhuizen boden uitkomst, alsmede enkele leegstaande huizen aan de Drieboomlaan. Later kon in de Grote Kerk een aantal bovenvertrekken worden gebruikt, terwijl voor de tekenlessen de Waagzolder aan de Rode Steen werd gebruikt. Uiteindelijk werd de school in de Hongerwinter noodgedwongen gesloten.

De directeur van de school, de heer Poll, was in de oorlog zeer actief in het verzet. Hij werd gearresteerd en overleefde zijn gevangenschap in diverse concentratiekampen niet. De straat vlakbij de school is naar hem vernoemd: de J.D. Pollstraat.

Na de oorlog

De Duitsers hadden de school in 1945 uitgewoond achtergelaten. Onder leiding van waarnemend directeur Gijs Lottering werd dit probleem aangepakt, evenals het herstellen van de eenheid; de 250 leerlingen hadden verspreid les gehad en ten slotte zelfs dat niet meer. De school moest weer echt één school worden, op één locatie. De Rijksgebouwendienst knapte het gebouw op.

Groei

Omdat het leerlingenaantal groeide, werd het gebouw aan de kant van de Bontekoestraat uitgebreid met een nieuwe vleugel, een ontwerp van de Amsterdamse architect J.H.I. van Dorp. Met de uitbreiding van Hoorn bleef ook het leerlingenaantal toenemen. Daarom werd er een houten noodschool aan het einde van de Drieboomlaan neergezet voor de onderbouwklassen. In mei 1982 brandde deze dependance tot de grond toe af. In de zomervakantie werden daarom in het kantoorgebouw Risdaele aan de Nieuwe Steen enkele leegstaande etages aangepast, zodat er leslokalen ontstonden. Deze situatie bleef maar liefst zes jaar bestaan.

Nadat de Rijks Middelbare Tuinbouwschool verhuisde, werd dit schoolgebouw gesloopt en konden er aan de overkant van de Bontekoestraat een modern schoolgebouw (het zgn. Bontekoegebouw) en een sporthal gebouwd worden. Tegelijkertijd werd het hoofdgebouw uitgebreid en gerenoveerd. Op 24 november 1989 werden het Bontekoegebouw en het vernieuwde hoofdgebouw officieel in gebruik genomen.

Fusie

In het kader van de Mammoetwet ontstond in 1968 de Rijks Scholengemeenschap West-Friesland (RSG). Toen het Rijk in 1991 de school overdroeg aan de gemeente, veranderde de naam in Openbare Scholengemeenschap West-Friesland (OSG). In 1994 fuseerden de OSG West-Friesland, de Copernicus SG, de Prisma, de TSH en de categoriale mavo’s in Medemblik en Edam, tot het Atlas College. Ook als locatie van het Atlas College bleef de OSG West-Friesland een zelfstandige school met een eigen identiteit, gevormd in bijna anderhalve eeuw onderwijsgeschiedenis.